«Крамлёўскі даклад»: Пуціну будзе ўсё складаней набываць лаяльнасць эліт

• 27.01.2018, 18:04

Практычныя магчымасці Масквы ў супрацьдзеянні санкцыям абмежаваныя.

Вашынгтон пашырыў санкцыі супраць расейскіх чыноўнікаў і кампаній праз агрэсію РФ ва Украіне. Акрамя таго, трэба будзе публікацыя ў ЗША спісу блізкіх да Крамля алігархаў і функцыянераў, супраць якіх у далейшым могуць быць уведзеныя жорсткія захады. Пры гэтым практычныя магчымасці Масквы ў супрацьдзеянні санкцый абмежаваныя – Уладзіміру Пуціну будзе ўсё складаней набываць лаяльнасць эліт. Такое меркаванне выказаў «Апострофу» расейскі палітолаг Дзмітрый Арэшкін.

Калі казаць аб інфармацыйнай, прапагандысцкай прасторы, то пасля публікацыі «крамлёўскага дакладу» мы, вядома, пабачым (ды, уласна, мы ўжо бачым) хвалю абурэння. Калі казаць аб прасторы практычных крокаў, то ў Пуціна з'яўляюцца даволі сур'ёзныя праблемы. Да сённяшняга моманту ён заўсёды меў магчымасць кампенсаваць тым групам, на якія ён абапіраецца, эканамічныя страты праз санкцыі з дапамогай тых рэсурсаў, якія ў яго ў руках. У апошнія некалькі гадоў рэсурсаў застаецца ўсё менш. Раней групе Аркадзя Ротэнберга, які патрапіў пад санкцыі і якая страціла істотныя фінансавыя актывы, маглі зрабіць кампенсацыю ў выглядзе буйнога дзяржзаказу на 250 млрд рублёў, што лёгка ператвараюцца ў 4 млрд даляраў, на будаўніцтва крымскага моста. Але ж на ўсіх крымскіх мастоў не выстарчыць. Даводзіцца шукаць кампенсацыі, скажам, у сферы нафтагазавых даходаў, то бок, больш грошай адбіраць у нафтавікоў. А яны таксама адчуваюць ціск ад санкцый. І ў іх таксама лішніх грошай не так ужо шмат.

Так што ў рэальнасці ў Пуціна ўзнікаюць цяжкасці ў атрыманні лаяльнасці тых элітных груп, на якія ён абапіраецца. Таму, вядома, будзе закулісныя імкненне зняць санкцыі, штосьці на штосьці абмяняць, неяк выбрацца з гэтай эканамічнай сітуацыі. Мне здаецца, што на фоне ўзмацнення жорсткасці рыторыкі мы будзем назіраць даволі ўстойлівыя патаемныя спробы нейкім чынам пазбавіцца ад гэтага санкцыйнага ціску.

Трамп гатовы да дыялогу, але ён вісіць на вялікім і даволі непрыемным кручку, які называецца «падазрэнні ў перадвыбарнай змове з Пуціным». Таму ён не можа ў гэтым дыялогу саступіць Пуціну занадта шмат – яго адразу абвінаваціць апазіцыя. А ягоныя палітычныя пазіцыі не настолькі бліскучыя, каб ён мог напляваць на жорсткую крытыку. Таму ягоная магчымасць праяўляць мяккасць вельмі абмежаваная.

Вядома, у Пуціна будуць нейкія рычагі ўздзеяння, у тым ліку праз Паўночную Карэю. Але агулам, мне здаецца, з кожным годам ва Уладзіміра Уладзіміравіча звужаецца калідор магчымасцяў. Яму ўсё цяжэй таргавацца з Захадам, бо на стол ён не можа пакласці нічога, акрамя пагрозы наўпроставай ваеннай канфрантацыі. У Амерыцы гэтую пагрозу ўлічваюць, але не пераацэньваюць, бо разумеюць, што Пуцін – не самазабойца.

Так што мне падаецца, што Трамп цяпер не занадта схільны ісці на саступкі Уладзіміру Пуціну, бо ён сам ходзіць пад пагрозай імпічменту.

Для Украіны сітуацыя цяжка прадказальная. З аднаго боку, калі Пуцін зробіць больш жорсткімі дзеянні супраць Украіны, то нарвецца на чарговы цыкл санкцый і кансалідаванага супраціву Захаду. І калі ён рацыянальны ў еўрапейскім сэнсе гэтага слова, то ён на гэта ісці не павінен. Але, з іншага боку, ёсць і проста супрацьлеглая логіка – ірацыянальная з пункту гледжання Еўропы, але затое вельмі нават рацыянальная з пункту гледжання Азіі: стварыць яшчэ больш небяспечную сітуацыю, каб сфармаваць базу для перамоваў, напалохаць. Прыкладна так паступаў Кім Чэн Ын, калі запускаў цэлы шэраг ракет, каб з ім лічыліся.

Гэта будзе азначаць выключэнне сябе з групы разумных, паважаных ці прадказальных дзяржаў і пераход ужо чыста да савецкай тэхналогіі ўзаемадзеяння з Захадам, калі ніякія дамовы не выконваюцца – рэалізоўваюцца толькі вымушаныя сілавымі метадамі і крокамі. Груба кажучы, гэта азначае, што мы рэзка абвастраем сітуацыю ва Украіне і потым заяўляем Амерыцы: мы спынім гэта, вы нам дасце нешта за гэта.

Гэта цалкам выключае Расею з сусветнай супольнасці на ўзроўні так званых здольных да перамоваў краін і пераводзіць на ўзровень КНДР або Савецкага Саюза. Але для пуцінскіх эліт гэта цалкам рэальны варыянт. Я не ведаю, ці наважацца яны, бо палова эліт разумее, што пасля гэтага ім давядзецца сядзець бязвылазна ў Расеі і развітацца са сваімі заходнімі авуарамі, чаму яны, хутчэй за ўсё, радыя не будуць. Але калі сілавы блок пераважыць, то цалкам можна сабе ўявіць спробу падкінуць дроў у вогнішча на Усходзе Украіны – з тым каб напалохаць Захад і стварыць сабе больш выйгрышныя тактычныя ўмовы для перамоваў.

Украінскаму боку, вядома, трэба быць гатовым да ўсякага павароту падзей. Але ўсё ж, як мне здаецца, Пуцін яшчэ не настолькі адкаціўся ў Савецкі Саюз, каб рызыкаваць поўнай ізаляцыяй і поўным выгнаннем Расеі з фармальных і нефармальных уяваў аб тым, як выстройваюцца міжнародныя стасункі. Занадта вялікая рызыка замарожвання ўсіх замежных сродкаў.